غیاث الدین جمشید دلیجانی

بنا بر گزارش کتاب تاریخ قم حمله اعراب به عراق عجم از مسیر گلپایگان صورت گرفته و از آنجا یک قسمت از سپاه  مسلمانان  به سمت اصفهان و دسته ای دیگر به  سمت قم و کاشان رفته اند و با توسل به زور ( جنگ ) قم را فتح کرده اند.(تسلیم شدن دلیجان و آبادی های اطراف باید قبل از قم صورت گرفته باشد.) با ورود اسلام به قم وآبادی های اطراف نظیر دلیجان و جاسب و...از همان ابتدا پایگاهی برای مذهب تشیع گردید و تا ظهور حکومت صفویه و رسمی شدن آن بر عقیده خود باقی ماندند. بر همین اساس زمینه ای برای حضور سادات در منطقه فراهم گردید.
سادات رضوی دلیجان از قدیمی ترین خانواده های ساکن در دلیجان بوده اند. یکی از بزرگان این خاندان، علامه سید عبدالهادی دلیجانی است که در ادامه به معرفی این خانواده و یکی از شخصیت های آن خواهیم پرداخت.
با توجه به شجره نامه بالا، یقیناً  چهار نفر از آنها در شهر قم مدفون می باشند و برخی از آن ها  ریاست سادات عراق عجم را بر عهده داشته اند، برای مثال در تاریخ قم درباره سید ابوالحسن موسی آمده است: (( ... و ابو الحسن موسى بن احمد مردى بس فاضل متواضع و متخلّق و سهل الجانب‌ بوده است با عنفوان جوانى و حداثت سن، نقابت سادات علويه بشهر قم و نواحى قم ‌بدو مفوّض بوده است و قسمات و وظايف و رسوم و مرسومات و مشاهرات سادات آبه‌ و قم و كاشان و خورزن مجموع بدست و اختيار و فرمان او بوده است.)) ابوالفتح عبداله که با عنوان ذوالمناقب و سید الاشراف خوانده می شده و فرزند ابوالحسن موسی بوده است نیز مانند پدر ریاست سادات قم، ساوه و ... را داشته است.
اوج عزت سادات دلیجان با توجه به مدارک برجای مانده در دوره صفویه بوده است.با توجه به موضوع و بررسی های انجام شده در مورد سادات رضوی دلیجان دو شخصیت در بین آنها مطرح است: عبدالهادی دلیجان و جلال الدین مهدی دلیجانی. ازمهدی بن فخرالدین بن شمس الدین این خاندان به دو شاخه تقسیم می شود که یک شاخه به سید جلال الدین مهدی دلیجانی و یک شاخه به عبدالهادی دلیجانی ختم می شود. در مورد این شجره نامه لازم به یادآوری است که شاخه ای که به سید جلال الدین ختم می شود در اکثر شجرنامه هایی که از سادات دلیجان برجای مانده است به همین صورت ثبت گردیده است. همچنین در شجره نامه ای که اداره اوقاف برای ایشان ثبت کرده اند با اندک اختلافی به همین صورت می باشد. در مورد شاخه عبدالهادی نیز ، در آثاری که  از پدر بزرگشان  غیاث الدین جمشید باقی است پدران  خود را تا پنج نسل قبل از خود (شمس الدین محمد) آورده است. در تمامی اسناد برجای مانده این خاندان خود را رضوی معرفی نموده اند.ظاهرا  در دوره پهلوی اول برای گرفتن شناسنامه به طور عمده نسبتهایی نظیر: رضایی ، هاشمی و جلالی  نیز در این خاندان مرسوم گردید. شجره نامه های بر جای مانده از این خاندان  همگی به سید جلال الدین می رسند ولی متاسفانه موردی که به عبدالهادی ختم شود به دست نگارنده نرسیده و از اولاد ایشان به جز محمد علی که در مقدمه کتاب هادی المضلین از او نام می برد، اطلاعی در دست نمی باشد. در مورد سید عبدالهادی دلیجانی در مقدمه کتاب الدر و المرجان توضیحات کامل از نگارنده درج گردیده است.
کی از عالمان بزرگ ولی تا به حال گمنام دلیجان ، غیاث الدین جمشید دلیجانی است. ایشان پدر بزرگ علامه سید عبدالهادی دلیجانی بوده اند. در یکی از نسخ برجای مانده خود را چنین معرفی نموده اند:
غیاث الدین جمشید بن مهدی بن اسماعیل بن مهدی بن فخرالدین بن شمس الدین محمد حسینی طوسی دلیجانی. نسب وی به موسی مبرقع و امام محمد تقی علیه السلام می رسد. از روی بیتی که در انتهای همان نسخه (به عنوان کاتب ) آمده ، تاریخ تولدش  را می توان سال 920 هجری قمری تخمین زد. تاریخ کتابت این نسخه پنجشنبه 17 رجب المرجب سال 984 هجری قمری در زمان سلطنت شاه اسماعیل دوم صفوی در روضه منوره معصومه (امازادگان معصوم) در قصبه دلیجان می باشد. در پایان نیز چنین آمده است:
در سن شصت و چهار کتابت نموده ام                                       پیش چراغ ، اکثر شبها که بوده ام
ظاهرا شعر نیز گفته اند.از سال وفاتش اطلاعی در دست نمی باشد ولی با توجه به مطلب فوق حداقل 64 سال عمر کرده اند.
در کتب رجال به طوسی معروف می باشند، شاید بتوان دلیل آن را ارادت و انتساب وی به سرزمین طوس و جدش امام هشتم علیه السلام دانست . کار کتابت و تالیف را به صورت همزمان  انجام می داده اند .از تالیفات وی فقط یک اثر در علم حدیث به نام تَبویبُ الاَمالی به یادگار مانده است. غیاث الدین جمشید این کتاب را در سن سی و یک سالگی نگاشته است.
اَمالی جمع اَملیه و املیه خود جمع املاء است.مراد از امالی این است که درس عالمی را شاگردان وی به رشته تحریر در آورند.این نوشته ها نوعا شامل مطالب مختلف فقهی ، حدیثی ، علمی و تاریخی است که در قالب کتاب به نام امالی یا مجلس نامیده می شود.روش املای استاد مانند روش نقل حدیث است که استاد در ابتدای سخن می گوید: استاد من فلانی در فلان مکان و فلان تاریخ چنین گفت و او از استادش فلانی و همچنین تا سند را به پیامبر صلی الله علیه و آله و یا یکی از اهل بیت علیهم السلام یا یک صحابی می رساندو آنگاه مطلبی را از وی نقل می نماید و به شرح و تفسیر آن می پردازد.این روش باعث بوجود آمدن کتاب های ارزشمندی گردیده که سه کتاب در میان عالمان شیعه از اهمیت خاصی برخوردار است:امالی های شیخ صدوق ، شیخ مفید و شیخ طوسی.
ترتیب نمودن امالی و یکی نمودن امالی های سه گانه از دیرباز مورد اقبال و آرزوی دانشمندان علوم دینی و دانش پژوهان بوده است. غیاث الدین جمشید دلیجانی از پیشگامان این امر بوده و برای اولین بار موفق می شود امالی شیخ صدوق را در سه باب کلی به صورت زیر مرتب نماید:
باب اول : آن چه  مربوط به مناقب اهل بیت علیهم السلام است.
باب دوم : آن چه متعلق به عبادات و اوراد و اذکار است.
باب سوم : آن چه مربوط به متفرقات است.
اخیرا این کار سترگ در سال 1420 هجری قمری توسط محمد جواد محمودی در 10 جلد (عربی ) با نام ترتیب الامالی در بنیاد معارف اسلامی قم به چاپ رسیده است.
ظاهرا به دلیل اهمیت کار غیاث الدین جمشید در زمان حیات و بعد از مرگش چندین نسخه از نسخه اصلی کتاب تهیه گردیده است. هم اکنون شش نسخه از این کتاب در کتاب خانه های کشور موجود می باشد.





صفحــه اصلی | معرفی زبان | شوغات دلیجان | ارتبــاط با ما

بازدید این هفته : 92
بازدید هفته گذشته: 139
بازدید تا کنون: 18946

ورود به سایت
| طراحی و اجرا شرکت فناوری اطلاعات فراداده |