شهر وزوان

شهر #وَزوان در منتهی‌الیه شمالی استان اصفهان و در ۳۳ درجه و ۲۴ دقیقه عرض شمالی از خط استوا و ۵۱ درجه و ۱۱ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار دارد. این شهر از شمال به شهر میمه و از شرق به کوههای کرکس از بلندی فلات مرکزی ایران محدود است و از جنوب به شاهین شهر و از غرب به شهرستان های گلپایگان و نجف آباد محدود می شود. فاصله شهر تا اصفهان ۸۵ کیلومتر و تا شاهین شهر ۷۰ کیلومتر و تا تهران ۳۱۴ کیلومتر می باشد . وَزوان در دشتی نیمه هموار در میانه دشت جلگه‌ای میمه واقع شده و ارتفاع آن از سطح دریا حدوداً ۲۰۰۰متر می‌باشد. موقعیت جغرافیای شهر موجب شده که این شهر دارای تابستان‌های گرم و خشک و زمستان‌های سرد و خشک باشد. از نظر هویت شهر، شهر از دیدگاه تاریخی یکی از شهرهای قدیمی استان بوده که متأسفانه بسیاری از جلوه ها و نمادهای باستانی از جمله آتشکده معروف وَزوان و بسیاری از ابنیه و قلاع قدیمی خود را بر اثر بی توجهی مسئولین از دست داده است. 
 امروزه بهترین و معتبر ترین سند قدمت این شهر گویش محلی مردم که یکی از زبانهای مستقل و فعال قبل از اسلام در نواحی مرکزی ایران بوده و بیشتر لغات و اصطلاحات آن از لغات پهلوی اشکانی و ساسانی،اوستایی، فارسی دری و لغات دخیل ترکستانی و عربی تشکیل شده است. این شهرستان دارای شخصیت های ممتاز و روحانیون برجسته و علماء طراز اولی بوده که برخی از ایشان در جهان اسلام نیز از شهرت چشمگیری برخوردارند. معروفترین ایشان مرحوم آخوند عبدالکریم گزی مؤلف کتاب تذکره القبور، ملامحمدنقی گزی و ملا مهدی گزی و ملا محمد باقر معروف به ابوالفقراء صاحب کتاب کنزالفقراء و شعراء معروفی چون جنتی گزی و درویش عباس گزی با بیش از ۱۳ هزار بیت از اشعار گوناگون با زبان گزی و هنرمندان چون رزاقی گزی در شهر گز زندگی می کرده‌اند .
در کتب تاریخی، شهر وَزوان به نام‌های راجان و واجان آمده است. وَزوان با پسوندِ وان به معنی چشمه و محل آب، مقسّم آب و محل تقسیم آب است. در کتاب فرهنگ دهخدا در مورد شهر وَزوان، وجه تسمیه شهر وَزوان به معنی وزیدنِ باد یاد شده است.

از بقایای آثار تاریخی در دوره‌های تاریخی هسته اولیه شهر وَزوان نشانگر آن است که این منطقه از قرن دوم و سوم هجری به بعد مسکونی و آیاد بوده است. پس از پیدایش اسلام و از رونق افتادن آتشکده‌ها، مردم ساکن قلعه مستقر در تپه‌های شمال شهر فعلی (هسته اولیه شهر وَزوان) آنجا را رها کرده و در غرب قلعه باستانی، شهر نوین وَزوان را پایه‌گذاری نمودند. درتپه‌های شمال شهر وَزوان محل مسکونی بزرگی بوده است که به دلایل نامعلومی تخریب گردیده است.
کشاورزی شهر وَزوان در گذشته معروف بوده است. وجود قنوات متعدد در منطقه حاکی از سابقه طولانی و پر تحرک مردم در امر کشاورزی است. لیکن به واسطه خشک سالی‌های متوالی ونیز به واسطه عدم نگهداری و لایروبی بموقع، قنوات این شهر دچار کم آبی و رکود کشاورزی و از بین رفتن باغات و در نتیجه روی آوردن کشاورزان به شهرها وتغییرشغل آنهاراسبب شده است. محصولات عمده کشاورزی آن که به طور مختصر تولید می‌شود شامل:غلات، گندم و جو، صیفی جات،زرشک،گل محمدی و... می‌باشد. از محصولات سر درختی می‌توان به پرورش درختانی نظیر ،بادام ، به و... واشاره نمود.
قلعه‌های تاریخی شهر وَزوان شامل قلعه دهنو ، قلعه بزرگ وَزوان ،وقلعه اَعظمی‌ها می باشد .
این شهر دارای قناتهای معروفی می باشد که مهمترین آنها قنات بزرگ و تاریخی وَزوان با ساختار کاریزهای دوطبقه و سد منحصر به فرد زیرزمینی ساخته شده از ساروج و به جای مانده از دوران ساسانیان است. این قنات در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و جزء قناتهای اخیرا ثبت شده در یونسکو نیز می‌باشد .

کاروانسرای عباسی رباط آغا کمال وَزوان از بناهای مهم تاریخی این شهر است که در مراتع قسمت شرقی وَزوان (رباط آغاکمال) واقع شده و یکی از کاروان سراهای باقیمانده از ۹۹۹ کاروانسرای بنا شده در عصر شاه عباس صفوی است. سایر بناهای تاریخی این شهر عبارتند از برج میل ، قلعه حَنبل ، قبرستان قدیمی وَزوان و حمام تاریخی وَزوان (حمام میرزا اَبوتراب )

گویش مردم وَزوان که بازمانده‌ای از زبان‌های اوستایی، پارسی باستان، پهلوی، سغدی، سکایی، پارسیک و ... است.[نیازمند منبع] در حاشیه کویر و در میان سرزمین‌های نشسته بر سینه کویر می‌توان مردمی را یافت که با گویش‌هایی نزدیک به این گویش تکلم می‌کنند. برخی، از این گویش و گویش‌های مشابه آن به عنوان گویش‌های میانی ایران نام می‌برند.[نیازمند منبع] این گویش‌ها به مرحله زبانی نسبتاً یکپارچه‌ای بازمی‌گردند که با نوآوری‌های مشترک بسیاری، از مرحله زبانی پیشین جدا شده است. مرحله پیشین این زبان‌ها همان زبان مادر هند و ایرانی است[نیازمند منبع] که در نتیجهٔ پیوندهای نزدیک زبان‌های ایرانی و هند و آریایی، به عنوان زبان بازسازی شده‌ای که تنها تفاوت‌های گویشی اندکی از خود نشان می‌دهد به دست می‌آید. برخی گویش مردم وَزوان را راجی یا رایجی نیر می‌نامند. در حال حاضر مردم نواحی برخوار و میمه، دلیجان، نائین، اردستان، جوشقان قالی، خمینی شهر، نطنز، جرقویه وزردشتیان یزد و کرمان تا حدودی در محاورات خود از گویش‌هایی نزدیک به این گویش استفاده می‌کنند و می‌توان نتیجه گرفت که در دورانی پیش از اسلام در این نواحی به یک زبان تکلم می‌شده و به مرور و با تشکیل سرزمین‌های مستقل، زبان مذکور به گویش‌های مختلفی که امروزه تعدادی از آنها باقی است تقسیم شده و در طی سالیان دراز این گویش‌ها از مبدأ خود فاصله گرفته و به این وضع درآمده که مثلاً در منطقه‌ای مثل میمه چند گویش متفاوت و تقریباً نزدیک به هم وجود دارد و مردم هر شهر و روستایی به گویشی مجزا از سایر شهر و روستاهای منطقه سخن می‌رانند .











صفحــه اصلی | معرفی زبان | شوغات دلیجان | ارتبــاط با ما

بازدید این هفته : 209
بازدید هفته گذشته: 78
بازدید تا کنون: 19370

ورود به سایت
| طراحی و اجرا شرکت فناوری اطلاعات فراداده |