حسین صفری

در اولین روز اردیبهشت سال ۱۳۴۲ وقتی بوی صبح  بهاری جان بیدلان راسرمست می کرد و عطر گل ها فضای کوچه و خیابان ساده ی شهر را می انباشت، در خانه ی "آقارضا" صفری و "مرصّع خانم"شفیعی  کودکی به دنیا آمد که بعدها نامش با فرهنگ و زبان راجی پیوند خورد..کودک را "حسین" نامیدند تا مجاهدت ها و تلاش های فرهنگی اش،حُسن رخساره ی شهر باشد.
دوران کودکی و نوجوانی حسین آقا در میان شور و شوق ها و زحمت ها و تلاش های پدرو مادر مهربان و ساده اش گذشت.آقا رضا مردی کشاورز و زحمت کش بود که در کنار همسرش تمام هم و غم خویش را به کار بستند تا فرزندانی مفید و لایق به جامعه تحویل دهند و الحق والانصاف که همین هم شد.چرا که پسر بزرگتر ایشان "غلامعلی" معلم فرهیخته و شاعر پیشکسوت دلیجانی است که حق استادی و معلمی بر گردن همه ی بزرگان و نویسندگان شهر از جمله نویسنده ی همین سطور دارد.
خواهر کوچکترشان "اعظم خانم" فارغ التحصیل ادبیات و اهل کمال و فضل است و دستی هم در نوشتن دارد گرچه در تواضع و گمنامی..باقی افراد خانواده هم عزیز و محترمند و سپس حسین آقای صفری که این نوشته به ایشان اختصاص دارد و گل سرسبد نویسندگان بومی ، محلی و پژوهشگران حوزه ی فرهنگ  دلیجانی است.
باری حسین آقا دوران کودکی و تحصیل تا دبیرستان را در دلیجان گذراند و در همان حال که در سالهای پایانی  دوره ی دبیرستان روح پژوهشگری و تحقیق درکالبد او جان می گرفت در سال ۱۳۶۱ وارد مرکز تربیت معلم شهید رجایی شهر قزوین شد تا به کسوت شریف معلمی در آید.
بعد از طی دوران تربیت معلم برای تدریس به جوانان و نوجوانان این مرز و بوم به شهر عالم خیز آشتیان رفت  و به تعلیم و تربیت دانش آموزان پرداخت.زندگی کوتاه ایشان در شهر آشتیان ثمرات بلند و عمیقی در زندگی فکری و پژوهشی حسین آقا داشت.از آن جمله است آشنایی ایشان با استاد" صادق حضرتی آشتیانی" و  دکتر" علی زلفی گل " که بعدها رییس دانشگاه بوعلی همدان و از دانشمندان برتر شیمی ایران شد.

استاد حضرتی آشتیانی حسین آقا را با "بنیادنیشابور" آشنا ساخت و این آشنایی نقطه ی عطف زندگی حسین آقا صفری شد.

در بنیاد نیشابور استاد فریدون جنیدی، ایران شناس، اسطوره شناس و پژوهشگر فرهنگ و زبان های باستان را شناخت و تا هم اکنون مصاحبت و دوستی با ایشان ادامه دارد و منشآ خدمات بزرگ فرهنگی به جامعه ی دلیجان بوده و هست.
حسین آقا با راهنمایی های ارزنده ی دکتر جنیدی نخستین کتاب خود را در حوزه ی فرهنگ و گویش راجی با نام
 " واژه نامه ی راجی" به چاپ رساند.پیشگفتار بسیار ارزشمند دکتر جنیدی بر این کتاب ، ارزش آن را دوچندان کرده است.در همین پیشگفتار است که دکتر جنیدی ، ایشان را به فرزند خواندگی بنیاد نیشابور می پذیرد و فصل تازه ای را در زندگی حسین آقا باز می کند.
این فصل تازه همراه است با آشنایی ایشان با مرحوم استاد"ایرج افشار" بزرگمرد کتاب شناس و نسخه پژوه ابران  که دوستی اش با آقای صفری هم افتخار بود و هم برکت.
ایرج افشاردرباره ی راجی و واژه نامه ی راجی در کتاب "گلگشت در وطن" که سفرنامچه ای است، می نویسد:
 « هنوز غروب نشده بود که از قم به سوی نیزار آمدیم و توانستیم سرشب به دلیجان برسیم یکسر به سراغ حسین صفری دوست فاضل‌، رفتیم . برادرش غلامعلی لطف کرد و به دیدنمان آمد . هر دو فاضل اند و فرهنگی .
حسین صفری واژه نامه راجی را گرد آورده و به دست چاپ سپرده است و بنیاد نیشابور آن را منتشر خواهد کرد. ( اینک که این یادداشت ها را چاپ می کنم به خواننده گرامی بشارت بدهم که کتاب مذکور به صورت خوبی توسط بنیاد نیشابورچاپ شده است و اجر زحمات بسیار جناب صفری آن است که محلی و غیر محلی با خریدن کتاب جبران کنند . ) 
کلمه راجی ظاهراً همان رازی است ( منسوب به ری ) . به یاد دارم که سال ها قبل محمد امین طوسی این نظریه را بیان می کرد . جمال زاده هم در ضمن مطلبی از گویش رازی یاد کرده بود .» (گلگشت در وطن ، نشر اختران ، 1384 ، صفحه 566)

درسال ۱۳۷۲ حسین آقای پرتلاش و پژوهنده وارد مرکز آموزش عالی ضمن خدمت فرهنگیان شد تا در مقطع کارشناسی رشته ی علوم اجتماعی تحصیل کند  و در همین دوران بود که در محضر استادانی چون دکتر مسعود گلزاری، جمشید کیان فر و محمد زمانی تلمذ نمود.
دکتر گلزاری راهنمایی پایان نامه ی اورا که عنوان " جغرافیای طبیعی و تاریخی شهرستان دلیجان" داشت به عهده گرفت و مشکلات پژوهشی حسین آقا در این مورد رنج آور و سخت شروع شد چرا که برای بررسی وضعیت تاریخ دلیجان که هنوز از حمله ی مغولها و آثار رنج آور آن در نیامده اسیر یورش افغانها شده بود آثاری در دست نبود و ایشان مجبور شد با تحقیق گسترده در میان متون گذشته به رد پای نام دلیجان و وضعیت تاریخی آن بپردازد. 


در این باره هم استاد ایرج افشار در همان کتاب آورده است:

با جناب صفری صحبت از نام دلیجان به میان آمد معلوم شد رساله ای به اشراف مسعود گلزاری در باره تاریخ و جغرافیای دلیجان به تألیف آورده . او در متون تجسس کرده و دیده است که نام دلیجان ازدوره یاقوت حموی باقی است . »(گلگشت در وطن ، ص 566)

راهنمایی های ارزنده ی دکتر گلزاری و پیشگفتار استاد جنیدی این کتاب راهم به ثمر رساند تادر نشر بلخ بنیاد نیشابور و در سال۱۳۸۲ به زبور چاپ آراسته شود.
حسین آقا همزمان با دو کتاب قبل ، طی بیست سال زحمت و پژوهش سومین کتاب خود رابا نام "داستان ها و زبانزدهای دلیجان" که حاوی ۲۵۰۰ مثَل است  در سال ۱۳۸۷ به چاپ رسانید.
ارزش این کتاب علاوه بر جمع آوری مثل ها و حکمت های دلیجانی به این است که دربردارنده ی تعداد زیادی شعر به گویش راجی (در باب و مطابق مثل ها) است که توسط برادر حسین آقا، آقای غلامعلی صفری  سروده شده است و درست بعد از انتشار این کتاب بود که شاعران دلیجانی به سرایش بیشتر و جدی تر شعر به گویش راجی پرداختند و حتی موسیقی دلیجانی هم در همین دوره شکوفا شد..

دبیری آموزش و پرورش باعث شد که پژوهشگر پرتلاش ما پژوهش های دانش آموزی را هم به کمک پژوهش های خویش بیاورد که این بخش مرهون راهنمایی های استاد ارزنده دکتر "منوچهر ستوده" است که در سفرهای ایران گردی،  ایرج افشار از آنها بهره برده است.پژوهش هایی مثل ؛ حدود ۵۰۰۰ برگه عقدنامه ی صدساله و قباله های خرید و فروش زمین و آب قنات ها و خانه های ۳۰۰ سال پیش ..
که امید است به زودی تحت عنوان کتابی مستقل چاپ و در اختیار علاقه مندان قرار گیرد.

ایشان با روی آوردن مردم به فضاهای الکترونیکی از این پتانسیل هم بهره برده و سعی کرده است در دنیای جدید و با روش های تازه تری فرهنگ بومی ماندگار سرزمین خویش را به نسل جوانتر معرفی و تقدیم کند .به همین خاطر در کوششی زیبا  مجموعه ای ارزشمند تحت عنوان " قصه های سرزمین من " را در قالب لوح های فشرده آماده ساخته تا در اختیار هم شهریان خویش قرار دهد .
نیز در این قالب "شوغاتی خاله زری" و "شوغاتی روسدم و اسفندیار" آماده ی انتشار است که با قصه گویی شیرین خود ایشان با گویش راجی و ضرب زورخانه ای و مرشد خوانی آقای "مهدی کاظم خانی" و همراهی آقای "ولی الله جلالی" در نوروز ۱۳۹۲ ضبط شده است.
قابل ذکر است که "شوغاتی خاله زری" قصه ای عارفانه است که مراحل سیروسلوک و سختی های فردی به نام خاله زری را بیان می کند.

آقای صفری به همین تلاش ها بسنده نکرده است و در حالیکه همچنان به تحقیق و پژوهش در حوزه ی فرهنگ و گویش راجی مشغول است و تصمیم دارد در آینده کتابهای " ابزارهای سنتی به روایت تصویر" ، "محرم دهه ی ۸۰ دلیجان به روایت تصویر" و نیز قباله های گردآوری شده ی قدیمی را به چاپ بسپارد ؛ بخشی از منزل مسکونی خویش را به موزه و گنجینه ی مردمشناسی اختصاص داده است تا  آینده ی دلیجان را که شهری صنعتی و مهاجر پذیر است و در حال تغییر ، با هویت فرهنگی گذشته ی خویش پیوند دهد.
و همه ی این تلاش های تحسین برانگیز و خستگی ناپذیر علاوه بر لطف خدادای و کوشش شبانه روزی خود ایشان ، مرهون زحمات همسر فرهنگی و فرهنگ دوست آقای صفری ، سرکار خانم "مرضیه محمدخانی" است که بدون شک با فراهم کردن شرایط و همراهی با ایشان، رد پای خویش رادر دل تمام تحقیقات ایشان به جای گذاشته است.


آفتاب پاییزی به زردی می گراید.نیم قرن از آن صبح اردیبهشتی گذشته است.آقا رضا و مرصع خانم به آسمانها پیوسته اند و از ورای آسمان شهر، به حسین آقا لبخند می زنند..
پاییز است اما اردیبهشتِ جانِ حسین آقا سرشار از عشق به فرهنگ و گویش پدر و مادر خویش ؛روزهای پرتپش و معطر آینده را پیش رو دارد.

روح پدر و مادر استاد حسین صفری شاد و آفتاب عمر خود ایشان و خانواده شان بلند و تابنده باد. 

آذرماه ۱۳۹۵

نگارنده : #پاییز_رحیمی




صفحــه اصلی | معرفی زبان | شوغات دلیجان | ارتبــاط با ما

بازدید این هفته : 65
بازدید هفته گذشته: 139
بازدید تا کنون: 18919

ورود به سایت
| طراحی و اجرا شرکت فناوری اطلاعات فراداده |